كوفه به ابو موسى اشعرى تعلّق داشت . در دمشق ، معاوية بن ابى سفيان ؛ در حمص ، عبد الرحمن بن خالد بن وليد ؛ در فلسطين ، علقمة بن حكيم ؛ در قرقيسيا ، جرير بن عبد اللّه البجلى ؛ در آذربيجان ، اشعث بن قيس ؛ در اصفهان « 1 » ، سائب بن اقرع ؛ در همدان ، نسير بن اميّه ؛ [ و ] در ولايت رى ، سعد بن قيس . قاضى مدينه زيد بن ثابت بود ، و قاضى مكّه ابو هريره . كاتب عثمان مروان [ و ] . صاحب شرطه عبد اللّه بن مقيّد تميمى « 2 » [ بود ، و ] حجابت آن جناب به غلامش حمران تعلّق داشت . و السّلام . گفتار در بيان مجملى از احوال خجسته مقال مظهر العجايب و مظهر الغرايب امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب ، عليه السّلام ، و ذكر بيعت اصحاب به آن‌جناب ، كه [ از ] وقايع سال بيست و پنجم از رحلت خير البشر است . بنابر اطباق و اتّفاق ناقدان احاديث نبوى و ناقلان فضائل مرتضوى بر صحّت اين خبر خير اثر آن سيّد بشر ، عليه التحيّة من الملك [ الأكبر ] ، كه « انا و علىّ من شجرة واحدة و النّاس من اشجار شتىّ » يعنى « من و على از يك درختيم و ساير مردمان از درختان متفرّق » ، انوار وجود فايض الجود مصطفوى و اضواء ذات ميمنت صفات مرتضوى از يك مشكوة پرتو ظهور گرفته و دوحهء درّه مثال چمن رسالت و نهال طوبى اتّصال گلشن ولايت از فيضان يك حويبار نشو و نما پذيرفته ، زيرا كه والد بزرگوار خاتم الانبياء عبد اللّه بن عبد المطّلب است و پدر عالى مقدار شاه اولياء ابو طالب بن عبد المطّلب . مادر پاكيزه‌گوهر امير المؤمنين حيدر فاطمه بنت اسد بن هاشم بن عبد مناف . و اين مستوره اوّل هاشميه [ اى ] بود كه از وى هاشمى تولد نمود . « 3 » ولادت شاه ولايت در روز جمعه سيزدهم رجب سنهء ثلثين از واقعهء فيل دست داد . و به قولى طلوع آن مهر سپهر خداپرستى از مطلع هستى در سنهء ثمان و [ 33 الف ] عشرين از حادثهء مذكور اتّفاق افتاد و تولّد آن مولود عاقبت محمود در نفس خانهء كعبه روى نمود . زيرا كه به حسب اقتضاء قضا ، بلكه به محض مشيّت ايزد متعال نزديك وضع حمل ، والدهء ماجده‌اش در طوف بيت اللّه الحرام بود و اين سعادت از اوّل آفرينش تا غايت هيچ آفريده را ميسّر نگشته و صيت اين خبر نزد مورّخان فضيلت‌پرور از شائبهء شبهه درگذشته . « 4 »

--> ( 1 ) . ابن خلدون ، سائب را عامل ماسبذان قيد كرده است ؛ - العبر ، ج 1 ، ص 559 . ( 2 ) . نويرى صاحب شرطه را عبد اللّه بن قنفذ تميمى ذكر مىكند ؛ - نهاية الأرب ، ج 5 ، ص 94 . عثمان اوّلين كسى است كه رئيس شرطه تعيين كرد . ( 3 ) . الكامل ، ج 5 ، ص 517 . نيز ؛ - اسد الغابه . ابن ابى الحديد معتقد است كه فاطمه مادر على ( ع ) نخستين بانويى است كه با پيامبر ( ص ) بيعت كرده است ؛ - شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 8 ؛ نيشابورى ، روضة الواعظين ، ترجمهء مهدوى دامغانى ، ص 133 . ( 4 ) . در مورد محلّ ولادت على ( ع ) اختلاف است ، ولى در مستدرك الصحيحين ( ج 3 ، ص 483 ) آمده : « اخبار متواتر